Zomertips voor het welzijn van varkens
30/04/2025Varken > Expertise
De zomer staat voor de deur, een tijd van zon en warmte waar velen naar uitkijken. Echter, voor varkens kunnen warme zomerdagen een uitdaging vormen. Hoge temperaturen in de stal kunnen leiden tot een verminderde voederopname, wat het welzijn en de prestaties van de dieren negatief beïnvloedt. Om varkens gezond en productief te houden tijdens de zomer, zijn er verschillende maatregelen die veehouders kunnen nemen. Hier volgen enkele praktische tips om de hitte het hoofd te bieden en de leefomstandigheden van varkens te optimaliseren.Luchtinlaat
Voldoende ventilatie is op warme dagen zeer belangrijk. Zorg daarom voor een voldoende grote luchtinlaat. Voor een kraamstal met 50 zeugen betekent dit een inlaat van 1,7 m². Voor een afdeling met 200 zware vleesvarkens is dat 2,1 m².
Instellingen klimaatregelaar
Overdag moet er voldoende geventileerd kunnen worden. Zorg ervoor dat de maximale ventilatie op 100% ingesteld is. Let er wel op dat er ’s avonds en ’s nachts niet te veel geventileerd wordt om afkoeling te voorkomen. Stel hiervoor de vraagtemperatuur voldoende hoog in (voor zware vleesvarkens minimaal 23°C) en de bandbreedte op minimaal 6°C.
Koeling van lucht
Door binnenkomende lucht te koelen kan de staltemperatuur met enkele graden verlaagd worden. Bij nieuwbouw of renovatie is het aan te raden om koeling in overweging te nemen, vooral voor een dekstal, kraamstal of vleesvarkensstal. Koeling van lucht kan ook middels het creëren van hogere luchtsnelheden. Luchtbeweging zorgt voor warmteverliezen, mits er een voldoende temperatuurverschil is tussen de varkens en de omgeving. Als de omgevingstemperatuur de huidtemperatuur (32 à 36°C) benadert, is het koelend effect minimaal. Verhoogde luchtsnelheden via (extra) ventilatoren kunnen toegepast worden bij vleesvarkens, maar niet in de kraamstal wegens de hogere comforttemperatuur en tochtgevoeligheid van de biggen.
Ook met een warmtewisselaar kan er gekoeld worden. Een warmtewisselaar geeft warmte af aan de bodem, grondwater of zelfs het waswater van de luchtwasser zodat de binnenkomende stallucht afkoelt. Deze systemen zijn zeer effectief. Het voordeel hierbij is dat de lucht niet extra bevochtigd wordt en dat het ook mogelijk is om de lucht op te warmen tijdens koude perioden.
Een andere optie is verneveling. Door het sproeien of vernevelen van water in de binnenkomende lucht, treedt er verdamping op en wordt dus warmte onttrokken aan de lucht. De lucht wordt voelbaar frisser maar wel vochtiger. Het systeem is vooral interessant als de relatieve vochtigheid van de buitenlucht laag is.
Onder praktijkomstandigheden kan een temperatuurdaling van 4 à 5°C verkregen worden (koeling via pads en lage druk verneveling) of tot 6 à 8°C met hoge druk systemen. De efficiëntie van de systemen hangt af van de luchtvochtigheid. Hoe lager de luchtvochtigheid van de binnenkomende lucht, hoe meer de lucht gekoeld kan worden.
Bij directe koeling van lucht moet je altijd letten op de relatieve vochtigheid. Het is belangrijk om te voorkomen dat de luchtvochtigheid in de paarse of rode zone terechtkomt.
Het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds (VLIF) kan een duwtje in de rug geven bij de aanschaf van koelsystemen. Schrik dus niet altijd van de kostprijs. Je kan eventueel VLIF-steun verkrijgen tussen de 30 en 40%, afhankelijk van welk systeem je kiest.
Voederkeuze
De voederopname daalt als de temperatuur hoog oploopt in de stal. Schakel op warme dagen naar een luxer voeder, zodat de opname van nutriënten beter op niveau blijft. Dit geldt vooral voor vleesvarkens en lacterende zeugen.
Voedermanagement kraamstal
Tijdens een warme periode in de zomer zullen de zeugen in de kraamstal minder voeder opnemen. Dit kan allerlei gevolgen hebben zoals een lagere melkproductie en een negatieve invloed op de vruchtbaarheid. Geef de dagelijkse portie voeder in 3 of 4 beurten en voeder de zeugen op de koelere tijdstippen van de dag.
Extra aandacht voor de biggen in de kraamstal
Door de lagere opname van zeugen in de kraamstal, zal de melkproductie dalen. Biggen bij de zeug moeten dus extra bijgevoederd worden. Begin vanaf dag twee na de geboorte met bijvoederen (melk bij grote nesten). Nat voederen van biggen in de kraamstal zorgt ook voor een hogere opname.
Water
Op warme dagen is een correcte wateropname nog belangrijker. Zorg dus voor voldoende en fris water. Controleer het debiet van de drinknippels. Wateropname en waterbehoefte zijn cruciaal.
Vermijd behandelingen en verplaatsingen op hitte dagen
Probeer behandelingen en verplaatsingen van dieren te vermijden op warme dagen. Doe dit bij voorkeur ’s morgens vroeg om geen extra stress te veroorzaken bij de dieren. Hetzelfde geldt voor het laden van varkens. Een te hoge hokbezetting zorgt ervoor dat de dieren minder afkoeling hebben.
Voorkom direct zonlicht
Voorkom direct zonlicht door bijvoorbeeld het witkalken van de ramen gedurende warme zomerdagen. Zo is er wel nog lichtinval, maar geen direct effect van het zonlicht op de dieren. Schaduw voor de vensters creëren (aan de zonzijde) heeft natuurlijk hetzelfde effect.
